Potworniak dzieci i dorosłych - rodzaje, przyczyny, objawy, leczenie

Co to jest potworniak?

Potworniak to jeden z rodzajów nowotworów germinalnych. Rozwija się on z tzw. wielopotencjalnych komórek zarodkowych, czyli takich, które mogą dać początek każdej tkance, jaka tworzy ludzki organizm. Przyczyny ich powstania nie zostały do końca wyjaśnione, jednak podejrzewa się, że w patogenezie biorą udział zaburzenia cyklu podziałów komórkowych. 

Jak powstaje potworniak? (mechanizm rozwoju)
W procesie embriogenezy, czyli w okresie formowania zarodka, komórki te zstępują w kierunku swojego miejsca docelowego, jakim są gonady – jajniki u kobiet lub jądra u mężczyzn. Dlatego właśnie potworniaki najczęściej lokalizują się w tej okolicy. Zdarza się jednak, że w czasie swojej wędrówki komórka zabłądzi i znajdzie się np. w:

• jamie brzusznej,
• klatce piersiowej,
• obrębie głowy i szyi,
• praktycznie każdym innym obszarze ciała.

Dlatego też lokalizacje potworniaków bywają bardzo zróżnicowane, niekiedy wręcz niezwykłe.

Z czego zbudowany jest potworniak? (charakterystyka guza)
Jeśli chodzi o budowę, potworniaki składają się z komórek, które mogą dać początek każdemu rodzajowi tkanki. Guzy tego rodzaju często przybierają nietypowe formy:

• torbieli wypełnionej łojem,
• tworu zawierającego włosy lub zęby,
• struktury przypominającej chrząstkę, kość lub tkankę nerwową,
• fragmentów jelit, tarczycy czy nadnerczy.

Jeśli potworniak zawiera komórki typowe dla tarczycy lub nadnerczy, ich obecność w guzie może wpływać na gospodarkę hormonalną organizmu.

Jakie potworniaki najczęściej występują u małych dzieci?

Dziecięce kłopoty z potworniakami zaczynają się już w fazie życia płodowego. Wtedy właśnie następuje formowanie się tych nowotworów. Z tego powodu potworniaki uznawane są za guzy wrodzone. Jednak nie wszystkie potworniaki są rozpoznawane w wieku dziecięcym. Bywa i tak, że człowiek przeżywa swoje całe życie, nie wiedząc o tym, że w jego ciele znajduje się nowotwór.

Gdzie u kobiet najczęściej stwierdza się potworniaki?

U kobiet najczęściej stwierdzanym potworniakiem jest guz zwany torbielą skórzastą, zlokalizowany na jajniku. Zalicza się go do łagodnych nowotworów. Szacuje się, że na 100 proc. zdiagnozowanych nowotworów jajników ponad 95 proc. z nich stanowią torbiele skórzaste.

Objawy torbieli skórzastej u kobiet

Potworniak jajnika może przez długi czas nie dawać wyraźnych symptomów. Kiedy pojawiają się dolegliwości, zwykle dotyczą one:

• bólu brzucha o różnym nasileniu,
• uczucia obrzęku lub wyczuwalnej masy w jamie brzusznej,
• nieprawidłowych krwawień z macicy.

Te objawy powinny skłonić do wizyty u ginekologa i wykonania badania ultrasonograficzego.

Jakie są rodzaje potworniaków?

Wśród potworniaków u kobiet i mężczyzn można wyróżnić dwa rodzaje:

• potworniak dojrzały,
• potworniak niedojrzały.

Potworniak niedojrzały składa się z różnych komórek, które nie tworzą żadnych konkretnych tkanek, rośnie szybko i jest rodzajem nowotworu złośliwego. Najczęściej ulokowany jest na jajnikach lub jądrach i może stamtąd dawać przerzuty na inne tkanki i narządy organizmu. Potworniak dojrzały jest nowotworem łagodnym i składa się z tkanek, które mają już swoją funkcję – włosów, skóry, zębów, gruczołów czy mięśni. Rośnie powoli, ale może osiągać duże rozmiary. Najczęściej występuje na jajnikach i jądrach. Może też pojawiać się:

• na kręgosłupie,
• w śródpiersiu,
• w przestrzeni zaotrzewnowej,
• w nosogardzieli,
• w ośrodkowym układzie nerwowym – szczególnie w przysadce mózgowej,
• w pęcherzu,
• w wątrobie.

Gdzie u mężczyzn najczęściej stwierdza się potworniaki?

U mężczyzn obecność potworniaków zazwyczaj stwierdza się w jądrach. Są to najczęściej formy niedojrzałe, a z tym wiąże się ryzyko zezłośliwienia guza.

Objawy potworniaka jądra u mężczyzn

Nowotwór ten najczęściej nie wywołuje u mężczyzny żadnych dolegliwości bólowych. Mimo to istnieją objawy, które powinny skłonić do pilnej konsultacji urologicznej:

• niebolesne powiększenie jądra,
• wyczuwalny guz lub twardość moszny,
• obrzęk lub uczucie ciężaru w mosznie,
• ból i opuchlizna w okolicy worka mosznowego (rzadziej, ale wymagają pilnej konsultacji).

Każdy z tych sygnałów powinien być podstawą do jak najszybszej wizyty u specjalisty.

Jaki są objawy potworniaka u chłopców?

Objawy potworniaka różnią się w zależności od płci i lokalizacji guza. U dzieci guzy te mogą dawać zarówno łagodne, jak i bardziej nasilone symptomy, zależnie od wielkości oraz stopnia zaawansowania.

Silny ból brzucha może być pierwszym objawem skrętu jajnika spowodowanego obecnością guza.

Objawy potworniaka u chłopców

U chłopców, u których potworniak rozwija się w jądrze, do najczęstszych objawów należą:

• niebolesne powiększenie jednego lub (rzadko) obu jąder,
• stwardnienie i nierówność powierzchni jądra,
• uczucie ciężaru w mosznie.

W rzadkich przypadkach choroba może przebiegać z bólem i uczuciem rozpierania moszny. W jądrach powstają najczęściej potworniaki niedojrzałe, z dużym ryzykiem złośliwości.

Objawy zaawansowanego potworniaka niedojrzałego (obojga płci)
W przypadku szerzenia się choroby mogą wystąpić objawy przerzutów odległych, takie jak:

• bóle w okolicy lędźwiowej,
• bóle brzucha,
• powiększenie węzłów chłonnych,
• kaszel,
• krwioplucie,
• duszność.

Jakie są objawy potworniaka u kobiet i mężczyzn?

Objawy potworniaka zależą od jego rodzaju oraz miejsca występowania. W wielu przypadkach zmiana nie powoduje dolegliwości i jest wykrywana przypadkowo podczas badań obrazowych, takich jak USG czy tomografia komputerowa.

Kiedy potworniak daje objawy?

Dolegliwości pojawiają się zwykle, gdy zmiana osiągnie duże rozmiary. Jeżeli potworniak dojrzały zawiera w sobie tkankę gruczołów wewnątrzwydzielniczych, staje się on przyczyną zaburzeń hormonalnych, najczęściej objawiających się jako nadczynność tarczycy. Natomiast potworniak niedojrzały może wydzielać nadmierną ilość gonadotropiny kosmówkowej, czego efektem jest fałszywie dodatni test ciążowy.

Objawy potworniaka jajnika u kobiet

Do najczęściej zgłaszanych dolegliwości należą:

• trudności z zajściem w ciążę,
• zaburzenia miesiączkowania,
• ból lub dyskomfort przy oddawaniu moczu,
• uczucie pełności w jamie brzusznej,
• zgaga, nudności i zaparcia,
• bóle pleców.

Objawy te pojawiają się najczęściej przy większych guzach jajnika.

Objawy potworniaka jądra u mężczyzn

Sygnały mogące wskazywać na potworniaka jądra to:

• obrzęk i tkliwość jąder,
• twardość lub stwardnienie moszny,
• wyczuwalny guzek w jądrze.

Każdy z tych objawów wymaga pilnej konsultacji urologicznej.

Jak przebiega leczenie potworniaka jajnika?

W przypadku potworniaków najwłaściwszą i jedyną metodą leczenia jest możliwie jak najszybsze wycięcie guza. Ma to duże znaczenie w szczególności wtedy, gdy lekarz stwierdzi formę niedojrzałą.

Metody chirurgiczne stosowane w leczeniu potworniaka
Zabieg może być wykonany na dwa sposoby:

• laparoskopowo,
• w klasycznym trybie operacyjnym.

Wybór techniki zależy od wskazań medycznych oraz indywidualnej sytuacji pacjentki. Również rodzaj znieczulenia – ogólne lub podpajęczynówkowe – jest dobierany przez anestezjologa w sposób spersonalizowany.
Wycięty guz za każdym razem zostaje oddany do badania histopatologicznego, które określa stopień jego złośliwości.

Leczenie dodatkowe w przypadku guzów złośliwych

Jeśli wynik histopatologii wskazuje na charakter złośliwy, dalsze postępowanie może obejmować:

• leczenie z wykorzystaniem radioterapii,
• leczenie z wykorzystaniem chemioterapii.

Zmiany łagodne zwykle nie wymagają dodatkowej terapii poza chirurgicznym usunięciem.

Gdzie leczyć potworniaka?

Onkolmed Lecznica Onkologiczna to przychodnia, w której przyjmują lekarze onkolodzy dla dorosłych i dzieci. W przypadku potworniaka jajnika lub jądra u kobiet i mężczyzn zapisać się można na konsultacje (odpowiednio) do ginekologa-onkologa w Poradni Ginekologii Ogólnej i Onkologicznej lub do urologa-onkologa w Poradni Nowotworów Układu Moczowego. Natomiast w przypadku potworniaka jadra u chłopców należy zapisać się do urologa dziecięcego.

W celu umówienia się na konsultację u urologa, onkologa, skontaktuj się z placówką Onkolmed Lecznica Onkologiczna pod numerem telefonu: +48222902337

Źródła:
https://www.aptekagemini.pl/poradnik/zdrowie/co-to-jest-potworniak/
https://www.medme.pl/choroby/potworniak,316.html
http://nowotwory.org/potworniak/#Leczenie_potworniaka