Holter ciśnieniowy (ABPM) - całodobowe monitorowanie ciśnienia tętniczego

Co to jest badanie Holter ciśnieniowy?

Holter ciśnieniowy, nazywany również ABPM (od ang. Ambulatory Blood Pressure Monitoring), to badanie polegające na automatycznym, cyklicznym pomiarze ciśnienia tętniczego krwi przez 24, a czasem 48 godzin. W przeciwieństwie do pojedynczego pomiaru wykonanego w gabinecie lekarskim, ABPM pokazuje, jak ciśnienie zachowuje się w ciągu całej doby - w trakcie codziennych obowiązków, wysiłku, odpoczynku, a także podczas snu.

Do badania wykorzystywany jest niewielki, przenośny aparat połączony z mankietem założonym na ramię niedominującej ręki. Urządzenie samodzielnie, o zaprogramowanych porach, napełnia mankiet i dokonuje pomiaru, zapisując wyniki w pamięci.

Czemu służy to badanie?

Pojedynczy pomiar ciśnienia w gabinecie bywa niemiarodajny - u części pacjentów stres związany z wizytą lekarską podnosi wynik (tzw. efekt białego fartucha), u innych ciśnienie w gabinecie jest prawidłowe, mimo że w warunkach domowych bywa podwyższone (tzw. nadciśnienie maskowane). Holter ciśnieniowy eliminuje te zniekształcenia i pozwala na:

• potwierdzenie lub wykluczenie rozpoznania nadciśnienia tętniczego,
• ocenę dobowego rytmu ciśnienia, w tym prawidłowego spadku w nocy,
• kontrolę skuteczności leczenia hipotensyjnego,
• diagnostykę epizodów hipotonii (zbyt niskiego ciśnienia), np. objawiających się zawrotami głowy,
• ocenę ryzyka sercowo-naczyniowego.

Kiedy warto wykonać to badanie?

Lekarz zaleca ABPM najczęściej w sytuacjach:

• podejrzenia nadciśnienia tętniczego przy niejednoznacznych pomiarach domowych lub gabinetowych,
• podejrzenia efektu białego fartucha lub nadciśnienia maskowanego,
• kontroli skuteczności leczenia u pacjentów z już rozpoznanym nadciśnieniem,
• nawracających zawrotów głowy, omdleń lub uczucia osłabienia,
• oceny ciśnienia u kobiet w ciąży przy podejrzeniu stanu przedrzucawkowego,
• diagnostyki nadciśnienia opornego na leczenie.

Jak przebiega badanie?

Mankiet zakładany jest przez personel placówki na ramię, a urządzenie ustawiane jest na pomiary co 15-20 minut w ciągu dnia i co 30-60 minut w nocy. Pacjent zapisuje godziny snu, przyjmowania leków, posiłków oraz ewentualne objawy - te informacje pomagają lekarzowi prawidłowo zinterpretować wyniki. 

W trakcie każdego pomiaru warto na chwilę znieruchomieć i rozluźnić rękę z mankietem, co pozwala uzyskać dokładny odczyt. Po zakończeniu badania pacjent zgłasza się do placówki w celu zdjęcia aparatu i pobrania danych do analizy.

 Przygotowanie do badania

ABPM nie wymaga skomplikowanego przygotowania, jednak kilka zasad warto znać wcześniej:

• Ubranie - zaleca się luźną, niekrępującą ramienia koszulkę z krótkim rękawem lub bluzę na zapięcie, ułatwiającą założenie mankietu.
• Aktywność - należy prowadzić zwykły, typowy dzień - to właśnie warunki codzienne są celem badania. Warto unikać jedynie skrajnie intensywnego wysiłku, który mógłby zaburzyć pomiar.
• Kąpiel - urządzenie nie jest wodoodporne, dlatego prysznic czy kąpiel najlepiej zaplanować przed założeniem aparatu.
• Sen - w nocy zaleca się spanie na plecach lub na boku po stronie bez mankietu, aby nie ograniczać pomiarów.
• Leki - nie trzeba ich odstawiać, ale warto zgłosić personelowi aktualnie przyjmowane preparaty, zwłaszcza hipotensyjne.

Czy badanie jest bezpieczne?

Tak, ABPM jest badaniem bezpiecznym i nieinwazyjnym. Jedyną dolegliwością bywa chwilowy dyskomfort związany z uciskiem mankietu podczas pomiaru, szczególnie w nocy. Badanie można powtarzać wielokrotnie i wykonywać także u dzieci oraz kobiet w ciąży.

Kiedy otrzymam wyniki?

Po zdjęciu urządzenia dane są przenoszone do systemu i analizowane, a wynik - zawierający wykresy dobowego przebiegu ciśnienia oraz opis lekarza - jest zazwyczaj gotowy w ciągu kilku dni roboczych. Na jego podstawie lekarz podejmuje decyzję o dalszym postępowaniu diagnostycznym lub modyfikacji leczenia.