Jak ochronić się przed rakiem piersi? #RóżowyPaździernik

Jak ochronić się przed rakiem piersi? Pełny przewodnik po profilaktyce, wykrywaniu i leczeniu

Rak piersi jest najczęściej diagnozowanym nowotworem złośliwym u kobiet na całym świecie. W Polsce każdego roku choruje na niego około 20 tysięcy kobiet, co stanowi poważny problem zdrowia publicznego.
Choć nie można całkowicie wyeliminować ryzyka zachorowania na raka piersi, istnieją sprawdzone metody profilaktyki i wczesnego wykrywania, które znacząco zwiększają szanse na pełne wyzdrowienie. Badania naukowe wykazały, że prowadzenie zdrowego stylu życia oraz przestrzeganie zasad prawidłowego odżywiania pozwalają zapobiec nawet co czwartemu przypadkowi zachorowania na raka piersi.

Czynniki ryzyka raka piersi

Znajomość czynników ryzyka jest kluczowa w profilaktyce nowotworów piersi. Dzielą się one na dwie główne kategorie: niemodyfikowalne oraz modyfikowalne, na które mamy bezpośredni wpływ.

Czynniki niemodyfikowalne

Do czynników, których nie można zmienić, należą przede wszystkim wiek – największa liczba zachorowań występuje u kobiet między 50. a 70. rokiem życia. Istotne znaczenie ma również skłonność genetyczna, szczególnie występowanie raka piersi w rodzinie oraz obecność zmian w genach BRCA1 i BRCA2, które mogą zwiększać ryzyko zachorowania nawet do 85%.

Czynniki modyfikowalne

Do czynników ryzyka, które można kontrolować, zalicza się styl życia, masę ciała, poziom aktywności fizycznej oraz decyzje dotyczące zdrowia rozrodczego. Poprawa tych obszarów to podstawa skutecznej profilaktyki raka piersi.

Profilaktyka pierwotna raka piersi

Zdrowy styl życia jako ochrona przed nowotworem

Zmiana stylu życia stanowi najważniejszy element profilaktyki pierwotnej nowotworów piersi. Utrzymywanie prawidłowej masy ciała ma kluczowe znaczenie, ponieważ nadwaga i otyłość zwiększają ryzyko zachorowania poprzez wpływ na poziom estrogenów we krwi.
Regularna aktywność fizyczna pełni rolę ochronną – wspomaga kontrolę wagi, obniża poziom estrogenów i wzmacnia układ odpornościowy. Zaleca się co najmniej 150 minut umiarkowanej aktywności fizycznej tygodniowo.
Całkowite wyeliminowanie palenia tytoniu jest niezbędne, ponieważ substancje zawarte w dymie tytoniowym mają silne działanie rakotwórcze. Równie ważne jest ograniczenie spożycia alkoholu, który bezpośrednio przyczynia się do rozwoju nowotworów piersi poprzez wpływ na hormony i uszkadzanie DNA.

Rola czynników hormonalnych i rozrodczych

Karmienie piersią to jeden z najskuteczniejszych naturalnych sposobów ochrony przed rakiem piersi. Badania naukowe potwierdziły, że każde dodatkowe 5 miesięcy karmienia piersią wiąże się ze zmniejszeniem ryzyka zachorowania. Sposób działania ochronnego związany jest z ostatecznym ukształceniem nabłonka gruczołu mlekowego oraz korzystnym wpływem na równowagę hormonów.
Ograniczenie stosowania hormonalnej terapii zastępczej w okresie menopauzy również zmniejsza ryzyko rozwoju nowotworu, gdyż terapia ta powoduje wzrost stężenia żeńskich hormonów płciowych we krwi.

Wczesne wykrywanie – klucz do skutecznego leczenia

Mammografia – złoty standard badań przesiewowych

Mammografia jest podstawowym i najskuteczniejszym badaniem przesiewowym w kierunku wczesnego wykrywania raka piersi. To badanie rentgenowskie pozwala wykryć zmiany nowotworowe na długo przed pojawieniem się objawów widocznych dla pacjentki.
W Polsce funkcjonuje Program Profilaktyki Raka Piersi, który oferuje bezpłatne badania mammograficzne dla wszystkich kobiet w wieku 45-74 lata. Nie jest potrzebne skierowanie lekarskie – można zgłosić się samodzielnie do najbliższej stacji mammografii. Badanie mammograficzne powinno być wykonywane regularnie co dwa lata, choć kobiety w grupie wiekowej 45-54 lat mogą rozważyć częstsze badania – raz w roku.
Regularna mammografia u kobiet w wieku 50-69 lat może zmniejszyć umieralność z powodu raka piersi nawet o 20-30%, co czyni ją jednym z najskuteczniejszych narzędzi w walce z tym nowotworem.

Samobadanie piersi – prosta metoda monitorowania zdrowia

Samobadanie piersi to podstawowa umiejętność, którą powinna opanować każda kobieta. Powinno być wykonywane raz w miesiącu, najlepiej w 7-10 dniu po zakończeniu miesiączki, kiedy piersi są najmniej obrzmiałe i bolesne.
Technika samobadania składa się z dwóch etapów: oglądania i badania dotykiem. Podczas oglądania przed lustrem należy zwrócić uwagę na wszelkie zmiany wielkości, kształtu, położenia, koloru skóry czy obecność wciągnięć. Następnie przeprowadza się badanie dotykowe, używając płasko złączonych trzech środkowych palców dłoni, wykonując delikatne, koliste ruchy i stopniowo zwiększając nacisk. Badanie należy wykonać zarówno w pozycji stojącej, jak i leżącej na plecach, metodycznie badając całą powierzchnię piersi oraz pachę.

Objawy raka piersi wymagające natychmiastowej konsultacji lekarskiej

Najczęstszym pierwszym objawem raka piersi jest wyczuwalny, twardy, zazwyczaj niebolesny guzek w piersi, najczęściej umiejscowiony w górnym zewnętrznym kwadrancie.
Inne niepokojące sygnały obejmują asymetrię sutków, wciągnięcie brodawki sutkowej, pojawienie się wydzieliny z brodawki (zwłaszcza o charakterze krwistym), owrzodzenie brodawki lub skóry piersi, obraz przypominający skórkę pomarańczy na skórze piersi oraz powiększenie węzłów chłonnych w dole pachowym. Stwierdzenie któregokolwiek z wymienionych objawów wymaga natychmiastowej konsultacji lekarskiej i przeprowadzenia szczegółowych badań.

Nowoczesne metody leczenia raka piersi

Leczenie chirurgiczne nowotworów piersi

Chirurgia onkologiczna pozostaje najczęstszą i najskuteczniejszą metodą leczenia raka piersi. W zależności od wielkości guza, jego lokalizacji oraz stopnia zaawansowania choroby, chirurdzy stosują różne techniki operacyjne.
Lumpektomia, czyli operacja oszczędzająca pierś, polega na usunięciu guza nowotworowego wraz z niewielkim marginesem zdrowej tkanki wokół niego. Ta metoda pozwala zachować pierś, zachowując jednocześnie całkowite usunięcie nowotworu. Mastektomia to zabieg polegający na całkowitym usunięciu piersi, stosowany w przypadku większych guzów lub wielu ognisk nowotworowych.
Zabiegi chirurgiczne często obejmują również ocenę lub usunięcie węzłów chłonnych pachowych, w tym biopsję węzła wartowniczego, która pozwala określić, czy nowotwór rozprzestrzenił się na węzły chłonne.

Radioterapia w leczeniu raka piersi

Radioterapia wykorzystuje wysokoenergetyczne promieniowanie jonizujące do niszczenia komórek nowotworowych. Nowoczesne schematy leczenia stosują przyspieszone napromienianie, które trwa około 3 tygodnie przy podwyższonej dawce dziennej, co skraca czas leczenia i zwiększa komfort pacjentek.
Do nowych technik radioterapii należą śródoperacyjna radioterapia (IORT), polegająca na jednorazowym zastosowaniu wysokiej dawki promieniowania bezpośrednio podczas zabiegu chirurgicznego, oraz przyspieszone częściowe napromienianie piersi (APBI), które koncentruje się tylko na okolicy po usuniętym guzie.

Chemioterapia i leczenie systemowe

Chemioterapia to stosowanie leków przeciwnowotworowych, które działają na cały organizm, niszcząc komórki nowotworowe. Często stanowi pierwszy etap terapii (chemioterapia przed operacją), po którym następuje zabieg chirurgiczny. Taki schemat pozwala zmniejszyć rozmiary guza przed operacją i zwiększyć szanse na przeprowadzenie operacji oszczędzającej.
W zależności od typu budowy komórkowej nowotworu stosuje się różne schematy chemioterapii, w tym leki z grupy antracyklin, taksanów oraz innych leków przeciwnowotworowych nowej generacji.

Hormonoterapia w leczeniu nowotworów hormonozależnych

Hormonoterapia jest wysoce skuteczna w przypadku nowotworów piersi, których wzrost zależy od hormonów płciowych. Terapia ta działa poprzez blokowanie działania estrogenów na komórki nowotworowe lub poprzez obniżanie poziomu tych hormonów w organizmie. Do najczęściej stosowanych leków należą tamoksyfen oraz inhibitory aromatazy.

Immunoterapia – przełom w leczeniu potrójnie ujemnego raka piersi

Immunoterapia to nowatorska metoda leczenia onkologicznego, która pobudza układ odpornościowy pacjentki do rozpoznania i zniszczenia komórek rakowych. W 2019 roku Amerykańska Agencja Żywności i Leków (FDA) dopuściła do stosowania terapię złożoną z atezolizumabu w połączeniu z nab-paklitakselem u pacjentek z nieoperacyjnym miejscowo zaawansowanym lub przerzutowym potrójnie ujemnym rakiem piersi (TNBC).
Immunoterapia jest szczególnie obiecująca w przypadku TNBC, który charakteryzuje się agresywnym przebiegiem i jest trudny w leczeniu tradycyjnymi metodami leczenia.

Program Profilaktyki Raka Piersi w Polsce - dostęp do bezpłatnych badań

Polskie Ministerstwo Zdrowia prowadzi pełny Program Profilaktyki Raka Piersi, który oferuje bezpłatne badania mammograficzne dla wszystkich kobiet w wieku 45-74 lata. Program ten jest finansowany ze środków publicznych i nie wymaga skierowania lekarskiego – każda kobieta w odpowiednim wieku może zgłosić się samodzielnie do wybranej stacji mammografii.
Wyniki badania mammograficznego są zazwyczaj dostępne w ciągu kilku dni roboczych. W przypadku wykrycia niepokojących zmian pacjentka jest niezwłocznie kierowana do pogłębionej diagnostyki, która może obejmować badanie ultrasonograficzne, biopsję lub inne procedury diagnostyczne.
Wczesne wykrycie raka piersi w stadium początkowym daje bardzo duże szanse na całkowite wyleczenie. W tym etapie nowotwór nie tworzy jeszcze przerzutów do odległych narządów, co umożliwia zastosowanie mniej agresywnych form terapii przy zachowaniu wysokiej skuteczności leczenia. Dlatego tak podstawowe znaczenie ma zarówno prowadzenie zdrowego stylu życia, jak i regularne wykonywanie badań przesiewowych oraz systematyczne samobadanie piersi.

W naszej przychodni mogą się państwem zaopiekować następujący specjaliści:

USG: 
1) Lek. med. Andrzej Jezierski

Chirurdzy: 
1) Dr n. med. Jacek Andrzej Piechocki
2) Dr n. med. Zbigniew Mentrak

Specjaliści od leczenia: 
1) Lek. med. Ewa Szombara
2) Lek. med. Piotr Saniewski
3) Lek. med. Małgorzata Meluch
4) Dr n. med. Agnieszka Jagiełło-Gruszfeld