Rak jelita grubego - jeden z najbardziej zabójczych nowotworów

Rak jelita grubego objawia się krwią w kale, zaparciami, krwawieniami z odbytu, a także bólem w dolnej części brzucha. To jeden z najbardziej zabójczych nowotworów. W Polsce przeżycia pięcioletnie pacjentów chorujących na raka jelita grubego nie przekraczają 28 proc. (średnia europejska to 50 proc., w USA – 80 proc.).

Rak jelita grubego to drugi pod względem zachorowalności nowotwór złośliwy w Europie – co roku diagnozuje się go u ponad 400 tys. Europejczyków. Przeszło połowa z nich umrze z powodu zbyt późno postawionej diagnozy (tylko wczesne rozpoznanie daje dużą szansę wyleczenia).

Rak jelita grubego może umiejscowić się w każdej części tego jelita, najczęściej rozwija się w okrężnicy oraz odbytnicy. Rośnie wewnątrz jelita, tworząc polipowaty twór, lub rozrasta się na zewnątrz, w kierunku otaczających go tkanek. Drogą naczyń krwionośnych i chłonnych tworzy przerzuty głównie do wątroby, ale również do płuc, jajników, nadnerczy, mózgu, węzłów chłonnych i kości.

Rak jelita grubego - przyczyny

Jest ich kilka. Często jest to długoletnie wrzodziejące zapalenie okrężnicy. Jednak w większości przypadków nowotwór rozwija się z narastających miejscowo polipów (łagodnych gruczolaków), powstających na ścianie jelita w postaci niewielkich uwypukleń lub guzków. Przemiana gruczolaka w nowotwór trwa zwykle ok. 10 lat. 
Rozwojowi choroby sprzyja też ubogoresztkowa dieta, charakterystyczna dla rozwiniętych krajów kultury zachodniej – brak warzyw, duża ilość tłuszczów i czerwonego mięsa (w krajach afrykańskich i azjatyckich ryzyko zachorowania jest zdecydowanie niższe).

Rak jelita grubego - grupy ryzyka

Prawdopodobieństwo zachorowania na raka jelita grubego wzrasta z wiekiem – 90% zdiagnozowanych przypadków dotyczy pacjentów powyżej 50. roku życia, a szczyt zachorowań przypada na okres po 60. roku życia. Szczególnie czujne powinny być osoby:

  • w rodzinie których rozpoznano wcześniej raka okrężnicy lub odbytnicy
  • z rodzinnym zespołem polipowatości
  • z przewlekłą zapalną chorobą jelita grubego.

Rak jelita grubego - czynniki ryzyka

Czynnikami ryzyka raka jelita grubego nazywamy te zwyczaje żywieniowe i sposoby postępowania, które u większości pacjentów można wiązać z powstaniem nowotworu. Osoby, które podlegają działaniom czynników ryzyka raka jelita grubego to osoby z grup ryzyka.

Podstawowymi czynnikami ryzyka dla raka jelita grubego są:

  • rozpoznanie raka jelita lub piersi lub jajnika u krewnych I stopnia (rodzice, rodzeństwo)
  • wrzodziejące zapalenie jelita grubego
  • polipy występujące w jelicie grubym
  • częste wielodniowe zaparcia
  • jedzenie głównie białego pieczywa
  • mała ilość warzyw i owoców w diecie
  • duża ilość tłuszczy zwierzęcych w diecie
  • otyłość.

Rak jelita grubego - rozpoznanie

Istnieje wiele badań pozwalających na rozpoznanie nowotworów jelita grubego. W zależności od rodzaju zgłaszanych przez chorego objawów lekarz zdecyduje, które z badań i w jakiej kolejności należy wykonać, aby potwierdzić rozpoznanie raka jelita grubego lub je wykluczyć. Część badań wykorzystuje sie także w badaniach skriningowych (przesiewowych), czyli przeprowadzanych u osób zdrowych, niezgłaszających żadnych objawów, w celu ewentualnego wykrycia nowotworów jelita grubego na bardzo wczesnym etapie rozwoju.

Badania ułatwiające wstępne rozpoznanie nowotworu jelita grubego

  • badanie palcem przez kiszkę stolcową (tzw. badanie per rectum
  • badanie antygenu karcynoembrionalnego (CEA) we krwi
  • badanie obecności krwi utajonej w stolcu
  • rektoskopia
  • kolonoskopia
  • wlew kontrastowy jelita grubego.

Rak jelita grubego - leczenie

Gdy nowotwór jelita grubego zostanie prawidłowo zdiagnozowany należy od razu zacząć leczenie. W leczeniu raka jelita grubego stosuje się trzy metody leczenia:

Pacjenta chorego na guz jelita grubego można leczyć jedną, dwoma lub trzema metodami kojarzonymi w różnej kolejności - jest to leczenie indywidualizowane. Indywidualizacja leczenia raka jelita grubego zależy od stopnia zaawansowania choroby, umiejscowienia zmiany, stanu ogólnego pacjenta i jego wieku oraz wyników wykonanych badań. Po diagnozie raka jelita grubego rokowania zależą od stopnia zaawansowania choroby. W przypadku raka jelita grubego rokowania zależą również od tempa wzrostu nowotworu. Najpopularniejszym współczynnikiem wykorzystywanym dla określenia rokowania w raku jelita grubego (ale też w każdym innym) są szanse na przeżycie przez pacjenta kolejnych 5 lat.

Bo to nie tylko stosowanie poszczególnych metod leczenia, ale dawki leków czy radioterapii mogą być różne dla różnych osób chorych na guz jelita grubego - to jest właśnie indywidualizacja leczenia, czyli program leczenia dobrany do konkretnego pacjenta. Często w trakcie realizowania zaplanowanego programu leczenia raka jelita grubego lekarz jest zmuszony do jego modyfikacji. Może to być konieczne z powodu różnych reakcji na stosowane leczenie np. w wypadku uczulenia konieczna jest np. zmiana leku itp. Nie można w trakcie leczenia raka jelita grubego ograniczyć się jedynie do obszaru widocznego guza, gdyż często w tkankach okolicznych takich jak mięśnie, naczynia krwionośne, węzły chłonne są obecne komórki raka.

Rak jelita grubego - gdzie do onkologa

Jest wielu specjalistów zajmujących się leczeniem raka jelita grubego. Jedną z najlepszych przychodni  onkologicznych  w Warszawie jest  Onkolmed Lecznica Onkologiczna, gdzie w Poradnii Nowotworów Układu Pokarmowego przyjmują bardzo dobrzy specjaliści: lek. med. Mariusz Bednarczyk  i dr. n.med Rafał Sopyło.