Rak jądra - zobacz jak uniknąć i zachować męskość

Rak jądra to jeden z najczęściej występujących nowotworów u młodych mężczyzn. 60% przypadków raka jądra stanowią nienasieniaki, a pozostałe 40% nowotworów jądra to tzw. nasieniaki. U starszych mężczyzn najczęstszym nowotworem jądra są chłoniaki. W Polsce wykrywa się rocznie około 800 przypadków raka jądra. Do czynników zwiększonego ryzyka zachorowania na raka jądra należy zdiagnozowany wcześniejszy nowotwór w drugim jądrze i wnętrostwo (niezstąpienie jąder), nawet jeśli jądro zostało prawidłowo odprowadzone. Nie dowiedziono wpływu urazów i czynników środowiskowych na rozwój choroby onkologicznej tej lokalizacji. Rodzinne występowanie raka jądra u osób nieobciążonych genetycznie jest słabo udowodnione. Rak jądra jest nowotworem o dobrym rokowaniu pod warunkiem odpowiedniego leczenia. Czynnikiem sprzyjającym skutecznej terapii jest wykrycie guza jądra na wczesnym etapie zaawansowania.

Rak jądra – przyczyny i objawy

Przyczyna występowania nowotworu jądra nie jest do końca znana. Z pewnością duże znaczenie ma dziedziczenie.

Wystąpieniu nowotworu sprzyja:

  • niezstąpienie jądra do moszny (jeśli w życiu płodowym chłopca jądro z jamy brzusznej przedostaje się do moszny i po pewnym czasie zatrzymuje się w miejscu; wówczas jądro należy sprowadzić, zanim dziecko skończy 2 lata)

  • powtarzające się infekcje (do zapalenia jąder lub najądrza może dojść, gdy bakterie lub wirusy dotrą do nich wraz z krwią z innego ogniska zapalnego; inna droga wiedzie przez nasieniowód, a przyczyną w tym przypadku są infekcje układu moczowego; u młodych mężczyzn zapalenie jądra jest częstym powikłaniem po śwince)

  • operacja przepukliny pachwinowej (w tym przypadku ryzyko zachorowania wzrasta 3 razy)

  • nietypowy przebieg ciąży u matki (chłopcu może szkodzić nadmiar estrogenów u matki w momencie kształtowania się u niego jąder, czyli ok. 7 tygodnia życia płodowego dziecka)

  • zanieczyszczenie środowiska

  • siedzący tryb życia

  • niska waga urodzonego noworodka.

Najczęstszym objawem raka jądra jest niebolesna opuchlizna, obrzęk lub zgrubienie w jednym z jąder. W jednej trzeciej przypadków mężczyźni doświadczają tępego bólu i uczucia ciążenia w podbrzuszu, mosznie i pachwinie. Każdy mężczyzna powinien znać wielkość i wygląd swoich jąder, tak aby był on w stanie wykryć jakiekolwiek zmiany. Mężczyznom po 15. roku życia zaleca się comiesięczne, samodzielne badania, wykonywane po ciepłej kąpieli, gdy moszna jest rozluźniona. Należy badać każde jądro osobno, tak aby sprawdzać delikatnie między kciukiem a palcem wskazującym, czy wyczuwa się pod skórą jakiekolwiek zgrubienie, grudki.

Rak jądra – diagnostyka

Bardzo dobrą poradnią jest Poradnia Nowotworów Układu Moczowego w Onkolmed Lecznica Onkologiczna w mieście Warszawa. Pracują w niej bardzo dobrzy i polecani specjaliści w leczeniu nowotworów układu moczowego i płciowego. Wśród nich znajdują się następujący specjaliści:

Rak jądra diagnozuje się za pomocą taniego oraz bardzo dokładnego badania USG. Nie jest wymagane pobranie fragmentu guza do badania histopatologicznego, ponieważ objawy i obraz nowotworów jądra zwykle nie pozostawiają wątpliwości. Lekarz może zlecić dodatkowe badania, które służą do oceny organizmu pod kątem obecności przerzutów odległych. Są nimi:

  • tomografia komputerowa jamy brzusznej

  • tomografia komputerowa miednicy

  • tomografia komputerowa klatki piersiowej

  • w wybranych sytuacjach pozytonowa elektronografia transmisyjna (PET).

Uzupełniająco pobiera się krew w celu oznaczenia markerów nowotworowych – po zakończeniu leczenia onkolog monitoruje ich stężenie, by w razie wystąpienia wznowy choroby, szybko ją uchwycić.

Rak jądra – leczenie

Nasieniaki leczy się chirurgicznie – urolog wykonuje zabieg orchidektomii, czyli usunięcia całego jądra przez pachwinę. W zależności od stopnia zaawansowania choroby podaje się dodatkowe leczenie uzupełniające. Może być nim radioterapia, gdzie podawane jest promieniowanie na obszary węzłów chłonnych o dużym ryzyku wznowy choroby lub chemioterapia, której podstawę stanowią leki toksyczne dla komórek szybko dzielących się – etopozyd i cisplatyna.

Stosowane leczenie uzupełniające zwykle jest bardzo skuteczne, ponieważ nasieniaki są nowotworami silnie wrażliwymi na promieniowanie i leki cytostatyczne. Rokowanie w przypadku nasieniaków jest dobre – udaje się wyleczyć chorych, u których stwierdzono występowanie przerzutów odległych (co jest wyjątkiem w przypadku chorób onkologicznych).

Podstawowym sposobem postępowania w nienasieniakach jest również zabieg operacyjny (usunięcie jądra), jednakże zupełnie inaczej wygląda sytuacja w przypadku leczenia uzupełniającego. Nienasieniaki są guzami opornymi na promieniowanie jonizujące oraz chemioterapię. Do tej pory nie ustalono jednolitego schematu leczenia. Decyzje terapeutyczne co do postępowania w przypadku pacjentów z nienasieniakami zależą wyłącznie od lekarza. Może on zaordynować podanie chemioterapii, jednak ten rodzaj leczenia obarczony jest dużą wadą.

Chorzy cierpiący na nienasieniaki to zwykle młodzi mężczyźni, a leczenie chemiczne znacząco zmniejsza szansę na możliwość posiadania potomstwa w przyszłości. Inną metodą uzupełniającą jest profilaktyczne usunięcie węzłów chłonnych okołoaortalnych. Taki rodzaj zabiegu wymaga otwarcia jamy brzusznej oraz bardzo precyzyjnego wydobycia węzłów chłonnych wśród wyjątkowo wrażliwych struktur, takich jak duże naczynia i niewielkie nerwy odpowiedzialne za ważne funkcje (np. wytrysk nasienia). Lekarz powinien rozważyć za i przeciw przy podejmowaniu decyzji o zastosowaniu którejś z metod uzupełniającego leczenia nienasieniaków.