Niedobór witaminy A

Witamina A oznacza grupę związków będących pochodnymi β-jononu, wykazujących aktywność biologiczną i podobnych strukturalnie do all-trans-retinolu. Do puli tej witaminy w organizmie wlicza się również karotenoidy – najaktywniejszy spośród nich jest β-karoten. Cząsteczki karotenoidów są przekształcane w komórkach błony śluzowej jelita cienkiego w witaminę A.

Witamina A należy do związków rozpuszczalnych w tłuszczach, dlatego może być magazynowana w organizmie. To jednocześnie oznacza, że należy zwrócić uwagę, aby jej nie przedawkować – zarówno niedobór (awitaminoza), jak i nadmiar (hiperwitaminoza) mogą mieć poważne skutki zdrowotne. Witamina A w organizmie jest magazynowana głównie w wątrobie oraz w niewielkich ilościach w:

  • nerkach,

  • płucach,

  • osoczu,

  • tkance tłuszczowej,

  • jelicie cienkim,

  • nadnerczach.

Aż 80% witaminy A dostarczonej z pożywieniem jest wchłaniane w jelitach, pozostałe 20% w ciągu 1-2 dni zostaje wydalone z kałem. Znacznie mniej dostępne są karotenoidy, bo tylko 30% ogólnej zawartości w pokarmie wchłania się w przewodzie pokarmowym.

"Witamina ta wpływa na budowanie i wspomaganie naturalnych barier, chroniących organizm przed zakażeniami i chorobami" - mówi Jadwiga Mandziewska.

Niedobór witaminy A – jakie są przyczyny?

Witaminę A pozyskujemy z pożywienia, stąd też do najczęstszych przyczyn jej niedoboru należą zbyt niskie jej spożycie oraz zaburzenia jej wchłaniania w jelitach. Niedobór witaminy A może wynikać ze stosowania diety ubogiej w pokarmy będące jej źródłem (niektóre z nich wymieniono wyżej) lub z ogólnego niedożywienia. Stan niedoboru wystąpić może w przypadku zwiększonego zapotrzebowania na witaminę A, np. u dzieci chorujących na odrę. Do przyczyn niedoboru witaminy A zalicza się szereg czynników wpływających na dostarczanie, wchłanianie i metabolizm tego związku. Wymienić tu można między innymi:

  • współistniejący niedobór cynku lub  żelaza – sprzyjają one niedoborowi witaminy A, a jednocześnie utrudniają jego leczenie,

  • choroby upośledzające trawienie i wchłanianie tłuszczów – przyczyniają się do braku witaminy A, ponieważ należy ona do związków rozpuszczalnych w tłuszczach; do grupy tej należy m.in. celiakia, niewydolność trzustki, choroby zapalne jelit (wrzodziejące zapalenie jelita grubego, choroba Leśniowskiego-Chrona) czy kamica żółciowa,

  • nadużywanie alkoholu – powoduje zmianę aktywności enzymów uczestniczących w prawidłowym metabolizmie witaminy A i uniemożliwia jej prawidłowe działanie.

Niedobór witaminy A – jakie są objawy?

Niedobór witaminy A najczęściej objawia się:

  • zwiększoną podatnością na infekcje bakteryjne i wirusowe,

  • złym widzeniem po zmierzchu (tak zwana "kurza ślepota"),

  • wypadaniem włosów i ich łamliwością,

  • spierzchniętą skórą i wysypką,

  • wysychaniem rogówki i spojówki oka,

  • występowaniem kruchych i wolno rosnących paznokci,

  • trądzikiem, wypryskami,

  • zahamowaniem wzrostu,

  • skłonnościami do biegunek.

Niedobór witaminy A – jak przebiega leczenie?

Leczenie polega na podawaniu witaminy A. Pokarmy bogate w tę witaminę to, m.in.:

  • tran

  • wątroba,

  • marchew,

  • jajka,

  • natka pietruszki,

  • pomidor,

  • mleko i produkty mleczne,

  • szpinak,

  • sałata,

  • dynia,

  • masło,

  • owoce.