Guzy okolicy podwzgórzowej - klasyfikacja i charakterystyka

Cały czas czekamy na podpisanie umowy z NFZ w sprawie programu "Profilaktyka 40 plus". Na obecną chwilę nie prowadzimy zapisów w celu wykonania skierowań. Jak to będzie możliwe od razu poinformujemy.
Szanowni Pacjenci, w dniu 4 czerwca przychodnia czynna będzie w godzinach 8.00-17.00. Punkt pobrań będzie zamknięty.
UWAGA! od teraz osoby chcące wykonać test na Covid-19 wchodzą na stronę gov.pl/dom i wypełniają formularz na podstawie którego kierowane są na test

Guzy podwzgórzaCo to jest podwzgórze?

Podwzgórze jest niewielkim obszarem międzymózgowia, który aprawuje nadrzędną kontrolę nad czynnością układu wewnątrzwydzielniczego, odpowiada za regulację homeostazy i jest zaaganżowany w wiele procesów neuropsychologicznycch. Jedną z głównych funkcji podwzgórza jest utrzymanie homeostazy, czyli utrzymywanie organizmu w stabilnym, stałym stanie.
Podwzgórze reaguje na różne sygnały ze środowiska wewnętrznego i zewnętrznego, w tym temperaturę ciała, głód, uczucie sytości po jedzeniu, ciśnienie krwi i poziom hormonów w krążeniu. Reaguje również na stres i kontroluje nasze codzienne rytmy organizmu, takie jak nocne wydzielanie melatoniny z szyszynki oraz zmiany kortyzolu (hormonu stresu) i temperatury ciała w ciągu 24 godzin. Podwzgórze zbiera i łączy te informacje i wprowadza zmiany w celu skorygowania wszelkich zaburzeń równowagi.

Jakie hormony wytwarza podwzgórze?

W podwzgórzu znajdują się dwa zestawy komórek nerwowych, które wytwarzają hormony. Jeden zestaw wysyła hormony, które produkują, przez szypułkę przysadki do tylnego płata przysadki mózgowej, gdzie te hormony są uwalniane bezpośrednio do krwiobiegu. Te hormony to hormon antydiuretyczny i oksytocyna . Hormon antydiuretyczny powoduje reabsorpcję wody w nerkach, a oksytocyna stymuluje skurcze macicy podczas porodu i jest ważna w okresie karmienia piersią.
Drugi zestaw komórek nerwowych wytwarza stymulujące i hamujące hormony, które docierają do przedniego płata przysadki mózgowej poprzez sieć naczyń krwionośnych, które biegną w dół przez przysadkę mózgową. Regulują one produkcję hormonów, które kontrolują gonady, tarczycę 'data-content =' 1456 '> tarczyca i korę nadnerczy, a także produkcję hormonu wzrostu , który reguluje wzrost, oraz prolaktyny , która jest niezbędna do produkcji mleka . Hormony wytwarzane w podwzgórzu to: hormon uwalniający kortykotropinę , dopamina, hormon uwalniający hormon wzrostu , somatostatyna , hormon uwalniający gonadotropiny ihormon uwalniający tyreotropinę .

Jakie mogą wystąpić guzy okolicy podwzgórzowejj?

Guzy okolicy podwzgórzowej stanowią około połowę wszystkich czynników prowadzących do uszkodzenia tej okolicy. Mogą się rozwijać w tkance nerwowej samego podwzgórza lub uszkadzać tę strukturę od zewnątrz — przez ucisk lub naciekanie. Guzy podwzgórza to głównie: czaszkogardlaki — łagodne guzy pochodzenia nabłonkowego, wywodzące się z pozostałości kieszonki Rathkego (ok. 3% guzów śródczaszkowych u dorosłych i ok. 10% u dzieci i młodzieży), torbiel naskórkowa i skórzasta, hamartoma, gwiaździaki oraz grupa zwykle bardzo złośliwych nowotworów germinalnych, meliformacje naczyniowe.

Jak wygląda llasyfikacja i charakterystyka nowotworów okolicy podwzgórzowej?

Istnieje kilka rodzajów guzów, które występują w tym regionie. Niektóre są unikalne dla podwzgórza, ponieważ składają się z neuronów podwzgórza, ale przypominają guzy złożone z neuronów w innych częściach mózgu. Nowotwory zrębu nerwowego obejmują glejaki, ale także te pochodzące ze zmodyfikowanego specjalnego gleju zwanego „przysadkami” tylnej części przysadki mózgowej. Inne zmiany, które występują w tym obszarze, nie są unikalne dla tej lokalizacji, ale są ważne w diagnostyce różnicowej.

Guzy neuronalne

Gangliocytoma jest dobrze zróżnicowanym, wolno rosnącym guzem zbudowanym z dojrzałych neuronów, które przypominają prawidłowe neurony podwzgórza. Sporadyczne guzy mogą mieć element nowotworowy glejowy; te rzadkie guzy nazywane są „ganglioglioma”. W przeszłości guzy te były klasyfikowane jako „hamartoma podwzgórza” lub „choristoma”, ale tej terminologii nie należy już stosować, zwłaszcza że obecnie wiadomo, że „hamartoma podwzgórza” reprezentuje inną jednostkę. Wiele z tych guzów wiąże się z patologią gruczołowo-przysadkową. Większość była związana z akromegalią i wytwarzaniem GHRH, ale inne kliniczne objawy nadmiaru hormonów obejmują chorobę Cushinga, hiperprolaktynemię i przedwczesne dojrzewanie. Istnieją pewne kontrowersje co do tego, czy należy je nazwać „podwzgórzowymi”, ponieważ czasami mogą być czysto wewnątrzsiodłowe, jednak różnicowanie komórek guza jest wyraźnie podwzgórzowe.
Guzy te składają się z dużych dojrzałych komórek zwojowych, które różnią się rozmiarem i kształtem z obfitą cytoplazmą zawierającą substancję Nissla; mogą być dwujądrowe lub nawet wielojądrowe. Pod mikroskopem elektronowym przypominają neurony podwzgórza. Barwią w kierunku synaptofizyny, MAP2, S100 i NeuN, a także neurofilamentów, które podkreślają aksony i dendryty. Elementy glejowe identyfikuje się z kwaśnym białkiem włókienkowym gleju (GFAP). Mitozy zwykle nie są widoczne, a wskaźnik znakowania Ki-67 / MIB-1 jest zwykle bardzo niski. Niektóre guzy mają ogniskowe zwapnienia w zrębie kolagenowym i może wystąpić proliferacja naczyń krwionośnych. Występuje zwykle przeplatana gruczolak przysadka, która może być beznowotworowa, ale częściej jest też nowotworowa, a nawet może kamuflować komponent neuronowy; zwykle w badaniu ultrastrukturalnym obserwuje się bliskie powiązanie dwóch typów komórek. Identyfikuje immunohistochemicznych podwzgórza, w tym GHRH, glukagon, somatostatyny, wazoaktywnego peptydu jelitowego (VIP), uwalniającego kortykotropinę hormonu adrenokortykotropowego (CRH), hormon uwalniający gonadotropinę (GnRH), gastryny, encephalin wazopresyna, oksytocyna, galaniny i serotoniny, ale opisywano również, że niektóre z nich wyrażają hormony adenohypophysial, takie jak prolaktyna  i produkty pro-opiomelanokortyny, takie jak hormon adrenokortykotropowy (ACTH), β-endorfina i β-lipotropina.
Patogeneza tych zmian nie jest znana, ale ich częsty związek z nowotworami gruczołowo-przysadkowymi sugeruje wspólną przyczynę. Jedną z możliwości jest częsty bodziec, a przemawia za tym występowanie takiej zmiany u chorego z mnogą neoplazją wewnątrzwydzielniczą typu 1. Jednak drugą możliwością jest rozbieżne różnicowanie lub transdyferencjacja, co jest hipotezą, która została poparta niedawnym doniesieniem o reaktywności jądrowej dla przysadkowego czynnika transkrypcyjnego PIT1 w komórkach zwojowych takiego guza.
Neurocytoma jest rzadkim guzem podwzgórza, który jest powiązany z innymi neurocytoma ośrodkowego układu nerwowego (OUN), które są „centralne”, pochodzące z komór bocznych lub „zewnątrzkomorowe”, powstające w półkulach mózgowych, pniu mózgu, móżdżku lub rdzeniu kręgowym. Guzy te złożone z małych neuronów są zwykle niskiego stopnia z niepozornymi mitozami i wskaźnikami proliferacji Ki67 poniżej 2%; sporadyczne guzy z martwicą, proliferacją mikronaczyń i trzema lub więcej mitozami na 10 pól o dużej mocy lub ze wskaźnikiem znakowania Ki-67> 3% są klasyfikowane jako „nietypowe” i wiążą się z gorszym rokowaniem.
Neurocytomy podwzgórza zwykle mają postać zmian masowych, a większość z nich spowodowała SIAD z powodu nadmiernego wydzielania wazopresyny. Istnieje przypadek akromegalii przypisywanej produkcji GHRH przez taki guz, a niektórzy nie mają cech produkcji hormonów. Jest prawdopodobne, że niektóre doniesienia o guzach jelita grubego lub okołosiodłowego sklasyfikowanych jako „nerwiak zarodkowy węchowy” (zwany także „esthesioneuroblastoma”) były w rzeczywistości neurocytarnymi nowotworami podwzgórza.
Wygląd histologiczny charakteryzuje się monotonnymi arkuszami i gniazdami małych i średnich okrągłych komórek, które tworzą sporadyczne struktury przypominające rozetę w naczyniowym neuropilu włóknistym. Jądra komórek nowotworowych są okrągłe lub owalne, z drobnoziarnistą chromatyną i licznymi jąderkami; ich cytoplazma jest blada eozynofilowa do chromofobowej i ziarnistej. Sporadycznie kwasofilowe kuleczki szkliste w neuropilu przypominają ciałka śledzia w tylnej części przysadki mózgowej. Może wystąpić zwłóknienie i zwapnienie. Mitozy i proliferacja mikronaczyniowa są rzadkie i wskazują na bardziej agresywny nowotwór. Mikroskopia elektronowa pokazuje wielokątne komórki nowotworowe z wieloma wydłużonymi procesami neurytycznymi z mikrotubulami i gęstymi rdzeniowymi ziarnistościami wydzielniczymi związanymi ze złączami synaptycznymi. Immunohistochemia lokalizuje synaptofizynę, chromograninę-A i neurofilamenty w cytoplazmie, a także zmienny czynnik transkrypcji NeuN i tarczycy 1 (TTF1) w jądrach; Białko S100, kalretynina i CD99 mogą ulegać ekspresji. Wazopresyna została wykazana w guzach powodujących SIAD, a GRH odnotowano w przypadku akromegalii.
Diagnostyka różnicowa tych guzów obejmuje guzy neuroendokrynne gruczołowo przysadki, przyzwojaka i nerwiaka zarodkowego węchowego. Guzy te są ujemne dla keratyn, przysadkowych czynników transkrypcyjnych i hormonów, a także hydroksylazy tyrozynowej, co pozwala na rozróżnienie dwóch pierwszych, a dodatni wynik dla TTF1 i hormonów podwzgórza pozwala na rozpoznanie ich jako podwzgórza, a nie węchu w różnicowaniu i pochodzeniu.
Patogeneza nerwiaków szpikowych nie jest znana, ale pewne informacje można zebrać z badań molekularnych pozakomorowych neurocytoma. Guzy te nie niosą zmian obserwowanych w innych guzach mózgu, takich jak metylacja promotora metylotransferazy O6-metyloguaniny-DNA ( MGMT ), ko-delecja 1p / 19q lub mutacje enzymu dehydrogenazy izocytrynianowej izoformy 1 ( IDH1 ), IDH2, alfa-intereksyna , czyli Tp53. Dwa guzy zbadane metodą porównawczej hybrydyzacji genomowej opartej na macierzy wykazywały różne profile z utratą i zyskiem wielu loci chromosomalnych. Istnieje pojedynczy opis przypadku polisomii receptora naskórkowego czynnika wzrostu genu ( EGFR).

Guzy Glia

Pituicytoma jest guzem wyspecjalizowanych zmodyfikowanych komórek glejowych tylnej części przysadki mózgowej. Te komórki są znane jako „pituicytes”, stąd ich nazwa. Guz ten został uznany za „pituicytoma”, gdy przyjmuje klasyczną postać guza wrzecionowokomórkowego, ale istnieje kilka wariantów, które początkowo zostały błędnie sklasyfikowane; obejmują one „onkocytoma z komórek wrzecionowatych; dawniej znany jako oncocytoma wrzecionowokomórkowy gruczolaka przysadki ”i„ guz ziarnistokomórkowy ”, a także„ wyściółczak sprzedawcy ”. Dokładne badanie prawidłowej tylnej części przysadki wykazało, że istnieje kilka wariantów przysadki, w tym typy onkocytarne, ziarniste i wyściółkowe, które wyjaśniają te warianty przysadki. Podobnie jak prawidłowe przysadki, które wywodzą się z podstawnego podwzgórza i wykazują ekspresję TTF1 (klon SPT24), wszystkie te guzy mają charakterystyczną ekspresję czynnika transkrypcyjnego TTF1.
Pituicytoma jest guzem wewnątrzsiodłowym lub nadsiodłowym nieaktywnym hormonalnie, objawiającym się zwykle bólem głowy, zaburzeniami widzenia i niedoczynnością przysadki . Wariant komórek ziarnistych ma tendencję do wolniejszego wzrostu i często jest obserwowany jako niewielki, klinicznie bezobjawowy przypadek; wiele z nich jest widocznych tylko podczas sekcji zwłok. Pomimo ich lokalizacji w płacie tylnym, rzadko są to guzy związane z moczówką prostą, ale tłumaczy to fakt, że ciałka komórkowe neuronów wydzielających wazopresynę pozostają nienaruszone w podwzgórzu.
Pituicytoma charakteryzują się wydłużonymi eozynofilowymi wrzecionowatymi komórkami tworzącymi przeplatające się pęczki zwane „storiform pattern”. Komórki nowotworowe mają wyraźne granice komórkowe i minimalną atypię jądrową. Wariant onkocytarny (onkocytoma komórek wrzecionowatych) składa się z pulchnych komórek nabłonka z bardziej obfitą ziarnistą cytoplazmą eozynofilową. Wariant komórek ziarnistych ma komórki wielokątne z widoczną ziarnistą cytoplazmą eozynofilową, a wariant wyściółki tworzy rozety typu wyściółki. W mikroskopie elektronowym komórki guza są wrzecionowate lub wielokątne z dobrze uformowanymi desmosomami i połączeniami międzykomórkowymi, ale nie ma wydzielniczych granulek; warianty onkocytarne mają obficie rozszerzone mitochondria, podczas gdy warianty komórek ziarnistych mają fagolizosomy z błoniastymi szczątkami o dużej gęstości.
Immunohistochemia lokalizuje białko S100, wimentynę i GFAP, które mogą być ogniskowe lub słabe; Antygen błony nabłonkowej (EMA) jest zwykle dodatni, ale może być ujemny. Pituicytoma są negatywne dla synaptofizyny, chromograniny, neurofilamentów i keratyn, a także adenohypophysial transkrypcji i hormonów, CD34, bcl-2, aktyny mięśni gładkich i desminy. Konsekwentnie wybarwiają się na TTF1. Wyrażają również galektynę-3, ale nie jest to cecha wyróżniająca. Wariant onkocytarny chętnie wybarwia antygeny mitochondrialne. Guzy ziarnistokomórkowe wykazują reaktywność na biomarkery lizozymów, w tym CD68, alfa-1-antytrypsynę, alfa-1-antychymotrypsynę i katepsynę B, a także silną pozytywność w przypadku barwienia kwasem nadjodowym Schiffa (PAS).
Glejaki, które powstają w podwzgórzu, w pobliskim szlaku wzrokowym lub w okolicy dolnej trzeciej komory są rzadkie. Mogą naśladować guzy neuroendokrynne adenohypophysial, prezentując się jako masa okołosiodłowa i sierpowata. Najbardziej agresywne glejaki w tej lokalizacji opisano jako następstwa radioterapii pierwotnych guzów przysadki. Najczęstszym glejakiem w tym regionie jest gwiaździak pilocytarny, zwany równieżglejakiem nerwu wzrokowego”, który występuje częściej u dzieci i młodzieży i może wiązać się z neurofibromatozą typu I (NF1). Wariant bardziej agresywny biologicznie jest klasyfikowany jako gwiaździak pilomyksoidalny, który występuje najczęściej u niemowląt.

Inne guzy podwzgórza

Wiele innych guzów może występować w podwzgórzu i wokół niego. Niektóre z nich naciekają pierwotne guzy przysadki, najczęściej guzy neuroendokrynne przysadki (PitNET), ale także czaszkogardlaki. Potworniaki i guzy zarodkowe występują w linii środkowej i mogą obejmować podwzgórze. Sporadycznie nerwiaki pojawiają się związane z nerwami w okolicy okołosiodłowej, a oponiaki obserwowano w oponie twardej podwzgórza. Struniaki mogą powstawać w clivus, a także opisywano wiele typów nowotworów naczyniowych i mezenchymalnych. Jedyną unikalną zmianą naczyniową w tym rejonie jest glomangioma, który, jak się uważa, powstaje z gomitoli układu naczyniowo-wrotnego podwzgórze-przysadka . Chłoniaki występują rzadko w tej lokalizacji, ale są miejscem zajęcia histiocytozy.

Gdzie pójść na konsultację do neurochirurga?

Onkolmed Lecznica Onkologiczna to prywatna przychodnia, w której działa Poradnia Neurochirurgii Ogólnej i Onkologicznej. Przyjmują w niej bardzo dobrzy lekarze z wieloletnim doświadczeniem w leczeniu nowotworów ośrodkowego układu nerwowego, kręgosłupa i nerwów obwodowych.
Onkolmed Lecznica Onkologiczna to prywatna przychodnia, do której warto przyjść na konsultację do neurochirurga.

W celu umówienia się na konsultację u neurochirurga skontaktuj się z Onkolmed Lecznica Onkologiczna pod numerem telefonu: +4822902337

Źródła:
journals.viamedica.pl/polski_przeglad_neurologiczny/article/view/19980
jourhormones.info/glands/hypothalamus/
podyplomie.pl/wiedza/wielka-interna/1279,zaburzenia-czynnosci-podwzgorza
ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC6833118/

lek. med. Piotr Izdebski

Specjalizacja lekarza: 
Neurochirurgia
lek. med. Piotr Izdebski

Szanowni Pacjenci,

Przed zapisem do onkologa bardzo prosimy o dokładne zapoznanie się z zakresem działalności danego lekarza (każdy lekarz onkolog leczy inną część ciała). W przypadku problemu z wyborem właściwego specjalisty onkologa, prosimy o kontakt z Recepcją Onkolmed. Chętnie służymy pomocą. W celu prawidłowego zapisu do specjalisty, przeprowadzamy wywiad z Pacjentem. Mając tę wiedzę łatwiej jest nam zaoferować konkretną pomoc i wybór odpowiedniego lekarza.

Ze względu na długą listę oczekujących w przypadku rezygnacji z wizyty prosimy o wcześniejsze jej odwołanie. 

Szanujmy się wzajemnie.