Wymioty u dziecka - przyczyny, kiedy pójść do lekarza?

Wymioty to jeden z odruchów obronnych organizmu. Jest to nagły wyrzut treści pokarmowej na zewnątrz z żołądka, przez przełyk i jamę ustną. Wymioty to częsty niecharakterystyczny objaw kliniczny wielu chorób. Przyczyny wymiotów mogą być związane z przewodem pokarmowym, ale nie tylko, także z chorobami OUN oraz ze stosowaniem niektórych leków. Czasami ich podłoże jest psychiczne. Pojawiają się przy nerwicy lub przy leczeniu chemioterapeutykami, gdzie sama myśl o wymiotach powoduje ich wystąpienie. Dobrze znaną chorobą związaną z wymiotami jest bulimia.

Wymioty u dzieci – przyczyny

Niemowlęta

U niemowląt "ulewanie się" małej ilości pokarmu (<5-10 ml) podczas karmienia lub wkrótce potem (często połączone z odbijaniem) jest normalne. Nawet wymioty, które występują okresowo, są normą. Za nieprawidłowe uznaje się częste ich pojawianie się. Do najczęstszych przyczyn wymiotów u noworodków i niemowląt wymienia się:

  • ostre wirusowe zapalenie żołądka i jelit (gastroenteritis) - biegunka, gorączka
  • refluks żołądkowo-przełykowy - drażliwość, dławienie się, objawy oddechowe (np. świsty oddechowe), słaby przyrost masy ciała.

Inne ważne przyczyny to:

  • zwężenie odźwiernika - u noworodków w wieku 3-6 tygodni natychmiast po karmieniu występują nawracające chlustające wymioty. niekiedy wyczuwalne jest oliwkowate zgrubienie w prawym górnym kwadracie brzucha, zmniejszona objętość stolców;
  • niedrożność jelit (niedrożność osmółkowa, skręt jelit, atrezja jelit, zwężenie) - wzdęcie brzucha, żółciowe wymioty w pierwszych 24-48 godzin życia (z wyjątkiem zwężenia, gdy występują one później), żółtaczka;
  • wgłobienie jelita (zwłaszcza u niemowląt w wieku > 3 miesięcy) - nasilające się bóle brzucha o charakterze kolki, trudny do opanowania płacz, podciąganie nóżek do brzucha. Potem narastający stan śpiączkowy, krwawe stolce. Objawy te występują zwykle w wieku 3-36 miesięcy;

Wśród rzadszych przyczyny nawracających wymiotów wymienia się chorobę Hirschsprunga (wrodzone schorzenie unerwienia jelita), nietolerancję pokarmową (ból brzucha, biegunka, niekiedy wysypka typu wysypki lub pokrzywki) i zaburzenia metaboliczne (trudności w karmieniu, brak prawidłowego rozwoju i wzrostu, powiększenie wątroby i śledziony, żółtaczka, kardiomiopatia, nieprawidłowe kształty ciała (dysmorfizm), nietypowa woń dziecka).

Dzieci i młodzież

Do najczęstszych przyczyn wymiotów w tej grupie wiekowej zalicza się ostre wirusowe zapalenie żołądka i jelit (gastroenteritis). Inne możliwe przyczyny to:

  • refluks żołądkowo-przełykowy - u dziecka będzie to ciągłe kapryszenie dziecka po jedzeniu, wypluwanie pokarmu, wyginanie się pleców ("prężenie"), słaby przyrost masy ciała
  • zakażenie poza przewodem pokarmowym - gorączka, często objawy ułatwiające lokalizację przyczyny (np. ból głowy, ucha lub gardła, powiększenie szyjnych węzłów chłonnych, bolesne oddawanie moczu, ból w okolicy lędźwiowej, przewlekły wyciek z nosa)
  • zapalenie wyrostka robaczkowego - początkowo ogólne złe samopoczucie i niejasne dolegliwości w okolicy pępka, potem ból zlokalizowany w prawym dolnym kwadracie brzucha, wymioty, niechęć do jedzenia, gorączka
  • ciężkie zakażenie, np. odmiedniczkowe zapalenie nerek (gorączka, ból pleców, bolesne oddawanie moczu), zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych (sztywność karku, światłowstręt)
  • nadciśnienie śródczaszkowe (na tle nerwowym lub po urazie) - częste budzenie się w nocy, nawracające bóle głowy, które nasilają się przy kaszlu, sztywność karku, zaburzenia widzenia, spadek masy ciała, światłowstręt
  • zaburzenia odżywiania (np. anoreksja, bulimia) - cykle przejadania się lub przeczyszczania, erozja szkliwa zębów, zmiany na rękach spowodowane przez próby wzbudzania wymiotów (objaw Russella)
  • spożycie substancji toksycznej, często w nadmiernych ilościach, np. alkoholu;
  • ciąża.

Wymioty u dziecka – co robić?

 

 

Wymioty u dziecka - kiedy zgłosić się do lekarza?

Przyczynę wymiotów u dziecka najczęściej stanowią infekcje wirusowe i bakteryjne, które często z powodzeniem leczone są w warunkach domowych i nie wymagają hospitalizacji. Koniecznie jak najszybciej udajmy się z dzieckiem do lekarza, gdy:

  • wymioty wystąpiły u niemowlęcia
  • pojawiły się objawy odwodnienia – początkowo są nimi: niepokój, spierzchnięte wargi, sucha skóra, język pokryty nalotem, oddawanie mniejszej ilości bardziej stężonego (intensywnie żółtego) moczu, z czasem dziecko zaczyna być apatyczne, osłabione i senne
  • wymiotom towarzyszy wysoka gorączka lub silne bóle głowy i silne bóle brzucha, utrata świadomości
  • wymiotach u dziecka zauważymy domieszkę krwi (świeżej lub w postaci ciemnobrunatnych kłaczków) lub żółci
  • wymioty pojawiły się po urazie głowy
  • u dziecka występują regularnie powtarzające się wymioty (np. wymioty tuż po posiłku, wymioty poranne)
  • podejrzewamy, że przyczyną wymiotów jest zatrucie lekami lub substancjami toksycznymi
  • nie udaje nam się powstrzymać wymiotów.