Pierwotne i wtórne niedobory odporności

Niedobory odporności to zaburzenia układu odpornościowego, które charakteryzują się zmniejszoną zdolnością lub jej brakiem do obrony przed drobnoustrojami, czyli bakteriami, wirusami i pasożytami. Niedobory odporności dzielą się na:

  • niedobory pierwotne, czyli wrodzone – wynikające z genetycznie uwarunkowanego defektu układu immunologicznego. Pojawiają się one u dzieci i niemowląt z częstością 1/10 000. Zaburzenia genetyczne prowadzące do upośledzenia wydolności układu immunologicznego są przyczyną określonych jednostek chorobowych;
  • niedobory wtórne – mówimy wtedy o niedoborach nabytych. Są skutkiem działania czynników zewnętrznych lub konkretnych chorób. Wśród głównych przyczyn wymienić należy terapię lekami immunosupresyjnymi oraz zakażenia: wirusowe (HIV, HSV), bakteryjne (gruźlica) i pasożytnicze.

Niedobory odporności – kiedy występują?

W stanach przepracowania, ciągłego stresu, nadmiernego obciążenia fizycznego wydolność organizmu obniża się i staje się on bardziej podatny na infekcje. Zjawisko to jest powszechnie znane przez pacjentów. Zaniepokoić powinien jednak stan, w którym zakażenia są częste, trwają przewlekle i mają tendencję do nawracania. Może to świadczyć o rozwijającym się niedoborze odporności. Szczególną uwagę powinny zwrócić zakażenia o przebiegu ciężkim, długotrwałym i nietypowym dla danego patogenu, a zwłaszcza wywołane przez drobnoustroje, które u zdrowych osób rzadko wywołują objawy chorobowe, np.:

  • Mycobacterium avium
  • CMV
  • Candida albicans.

Charakterystyczne dla zakażeń przebiegających wskutek niedoborów odporności jest brak powodzenia leczenia, pomimo zastosowanej odpowiedniej terapii oraz rozsiew choroby, która zazwyczaj przebiega miejscowo. Wykrycie pierwotnych niedoborów odporności jest jeszcze trudniejsze.

Niedobory odporności – leczenie

Jak leczyć zaburzenia odporności? Co stosować na odporność? Metodą na wyleczenie wtórnego niedoboru odporności jest usunięcie choroby podstawowej, która przyczyniła się do jego rozwoju. Jest to w większości przypadków wystarczające działanie, które przywraca prawidłowe funkcjonowanie układu immunologicznego.

U pacjentów cierpiących na pierwotny niedobór wachlarz możliwości na usprawnienie pracy układu odpornościowego jest duży, jednak są to działania jedynie objawowe. Nie można usunąć przyczyny zaistniałego stanu chorobowego.

Wśród sposobów terapii pierwotnych niedoborów odporności znajduje się między innymi:

dożylne podawanie preparatów immunoglobulin (przeciwciał),

podawanie czynników stymulujących komórki układu odpornościowego do dojrzewania,

a w ciężkich przypadkach, przeszczep szpiku kostnego.

Bardzo ważne jest przede wszystkim zapobieganie wystąpieniu zaburzeń odporności. Pacjenci z niedoborami odporności powinni unikać sytuacji sprzyjających zakażeniu. U chorych z ciężkimi postaciami stosuje się antybiotykoterapię profilaktyczną, natomiast osobom z otoczenia chorego zaleca się szczepienia przeciwko częstym chorobom zakaźnym.

Niedobory odporności – gdzie do hematologa?

Jest wielu specjalistów hematologów. My polecamy Poradnię Hematologii Ogólnej i Onkologicznej w Warszawie w przychodni Onkolmed Lecznica Onkologiczna.  Hematolog, którego możemy polecić to lek. med. Anna Ejduk - bardzo dobry i doświadczony lekarz oraz chemioterapeuta lek. med Monika Świerkowska-Czeneszew.

Niedobór odporności mogę leczyć też lekarze rodzinni, którzy przyjmują w Poradni Lekarza POZ.