Kiedy dopada nas nadmierna senność? - przyczyny i objawy

Osoba, która spokojnie przesypia całą noc (przynajmniej siedem-osiem godzin), zapewniając organizmowi odpowiedni czas regeneracji, pomimo to odczuwa ciągłe zmęczenie i senność, powinna zgłosić się do specjalisty. Tego typu objawy mogą wskazywać na niebezpieczne zaburzenie nazywane hipersomnia.

Hipersomnia, określana jako nadmierna senność, jest chorobą, charakteryzującą się przewlekłymi zaburzeniami snu. Szacuje się, że cierpi na nią ok. 5% populacji ogólnej. U zdecydowanej większości jednostek można zidentyfikować przyczynę takiego stanu. Do postawienia diagnozy najczęściej wystarczy przeprowadzenie dokładnego wywiadu z pacjentem, który może zostać uzupełniony specjalistycznymi badaniami diagnostycznymi.

Hipersomnia to patologicznie wzmożona ciągła senność, czyli utrzymywanie się potrzeby snu przez wiele dni, a nawet tygodni, gdyż pojawienie się takich objawów po jednej czy dwóch nieprzespanych nocach nie stanowią choroby.

Nadmierna senność - kiedy można mówić o nadmiernej senności?

O nadmiernej senności najczęściej mówi się, gdy mamy do czynienia ze zbyt długim czasem snu, przekraczającym dziesięć godzin. Do diagnozowania tego rodzaju zaburzenia jest wykorzystywana tzw. skala senności Epworth, polegająca na określeniu przez pacjenta (w skali 0-3) prawdopodobieństwa zaśnięcia w kilku sytuacjach życia codziennego, m.in. w czasie:

  • czytania książki lub oglądania telewizji

  • siedzenia w miejscu publicznym (kino, zebranie, narada)

  • godzinnej, nieprzerwanej jazdy jako pasażer

  • leżenia i odpoczywania popołudniu

  • spokojnego siedzenia po bezalkoholowym obiedzie

  • podczas kilkunastominutowego postoju w korku.

W celu oceny, czy mamy do czynienia z ciągłym zmęczeniem i sennością, osoba badana do każdej wyżej wymienionej sytuacji musi dopasować najbardziej pasującą cyfrę:

  • 0 – zerowe prawdopodobieństwo zaśnięcia

  • 1 – małe prawdopodobieństwo zaśnięcia

  • 2 – średnie prawdopodobieństwo zaśnięcia

  • 3 – duże prawdopodobieństwo zaśnięcia

Jeżeli wynik przekroczy 15 punktów, wówczas rozpoznawane są umiarkowane zaburzenia ze snem. Natomiast, gdy suma wyniesie powyżej 18 punktów, wówczas najprawdopodobniej pacjent cierpi z powodu nadmiernej senności, wymagającej specjalistycznej konsultacji lekarskiej.

Nadmierna senność – przyczyny

Ciągłe zmęczenie i brak energii jest uciążliwą przypadłością, która poważnie utrudnia prowadzenie normalnego trybu życia. Osoby cierpiące na hipersomnię gorzej funkcjonują na co dzień, co przekłada się między innymi na pracę, szkołę oraz rodzinę.

Przyczyn senności jest wiele, jednak należy pamiętać, że senność, której bezpośrednim powodem jest zmęczenie fizyczne, przepracowanie lub ciąża, stanowi zupełnie normalną reakcję organizmu, któremu nie dostarczyliśmy odpowiedniej ilości snu.

Natomiast chorobowe przyczyny nadmiernej senności to przede wszystkim:

  • pierwotne zaburzenia snu, takie jak narkolepsja, zaburzenia rytmu snu i wstawania, bezdechy w trakcie snu

  • schorzenia somatyczne: udar mózgu, zapalenie mózgu i opon mózgowych, problemy z metabolizmem, zespół Kleinego-Levina,

  • zaburzenia psychiczne

  • depresja

  • nadwaga i otyłość

  • cukrzyca

  • alkoholizm i zespół abstynencyjny, który podczas odstawienia środka uzależniającego może wywoływać problemy ze snem

  • infekcje bakteryjne i wirusowe

  • zespół niespokojnych nóg i okresowe ruchy kończyn w trakcie snu

  • urazy głowy, guz mózgu

  • nadużywanie substancji mogących powodować zaburzenia snu, głównie środków odurzających.

Nadmierna senność - najczęstsze objawy

Senność, zmęczenie cz brak energii to nie jedyne objawy hipersomnii. Osoby cierpiące na tego rodzaju przypadłość często zapadają w niekontrolowaną drzemkę w ciągu dnia. Dzieje się tak zazwyczaj nie tylko w domu, ale także w pracy, w szkole, na uczelni, podczas codziennego wykonywania rutynowych czynności.

Do częstych objawów ciągłego zmęczenia i senności lekarze zaliczają również trudności z wybudzaniem się ze snu.

Hipersomnię można ponadto zdiagnozować po wielu innych symptomach, takich jak:

  • problemy z pamięcią i koncentracją

  • nieustanne uczucie lęku i niepokoju

  • rozdrażnienie i irytacja z błahych powodów

  • wolniejsza mowa niż zwykle

  • senność po jedzeniu

  • brak energii

  • omamy przysenne

  • utrata zdolności do funkcjonowania w rodzinie, życiu społecznym i zawodowym.

Pierwotną hipersomnię można zdiagnozować tylko wtedy, kiedy wykluczy się obecność schorzeń somatycznych, zaburzeń psychicznych, zażywania substancji odurzających oraz innych zaburzeń snu (bezsenności, zaburzeń rytmów okołodobowych, zaburzeń z nocną dysfunkcją oddechową). Objawy związane z sennością i ciągłym zmęczeniem muszą utrzymywać się przez ponad miesiąc.

Nadmierna senność - badania i leczenie

Jakie należy wykonać badania w diagnostyce i jakie zastosować leczenie przeczytacie w artykule: Jak leczyć nadmierną senność?