Jak leczyć ból pooperacyjny?

 BólCo to jest ból pooperacyjny? 

Ból stanowi naturalną reakcję organizmu na czynniki uszkadzające. Jednym z wielu problemów, z którymi boryka się współczesna medycyna, jest ból pooperacyjny. W okresie pooperacyjnym pacjenci są szczególnie narażeni na zwiększone odczuwanie bólu. Ból pooperacyjny jest wywołany przez śródoperacyjne uszkodzenie tkanek/narządów a jego natężenie i zasięg są najczęściej proporcjonalne do rozległości zabiegu operacyjnego. Ból pooperacyjny jest „samoograniczającym się zjawiskiem” o największym natężeniu w pierwszej i drugiej dobie pooperacyjnej, a znacznie mniejszym w trzeciej lub czwartej dobie po zabiegu. Ocenę bólu można zaliczyć do najważniejszych umiejętności zespołu terapeutycznego.

Jak powstaje ból pooperacyjny?

Ostry ból pooperacyjny powstaje na skutek uszkodzenia tkanek i narządów wewnętrznych. Zabieg operacyjny, mimo iż jest metodą leczenia, powoduje uszkodzenie tkanek (skóry, mięśni, naczyń, nerwów). W miejscu uszkodzenia tkanek powstają substancje wywołujące ból (alogogeny), które pobudzają zakończenia cienkich włókien nerwowych. Sygnał bólowy przekazywany jest drogą tych włókien do mózgu i tam wywołuje odczuwane doznania.

Cechą bólu pooperacyjnego jest to, że jego natężenie jest największe tuż po operacji i maleje stopniowo w wyniku zmniejszania się ilości algogenów w zdrowiejących tkankach.

Istnieją duże różnice w odczuwaniu bólu przez różnych ludzi oraz różnice w reakcji na stosowane leczenie. Różnice te są częściowo uwarunkowane genetycznie, a częściowo są wynikiem dodatkowych elementów wpływających na odczucia bólowe, np. lęku, obawy, znaczenia bólu dla chorego. Walka z bólem musi być więc prowadzona indywidualnie i być dostosowana do potrzeb danej osoby.

Jakie są czynniki wpływające na ból pooperacyjny?

Natężenie i zasięg bólu zależą od wielu czynników, takich jak np.:

Rodzaj operacji

Zarówno lokalizacja zabiegu, jak również jego rozległość i czas trwania w istotny sposób wpływają na stopień odczuwania bólu przez chorego. Najsilniejszy ból występuje po torakotomiach i zabiegach w okolicy nadbrzusza, natomiast znacznie mniejszy - po zabiegach np. na kończynach.

Przygotowanie przedoperacyjne

Lekarze i pielęgniarki odgrywają bardzo ważną rolę w przygotowaniu pacjenta do operacji, zarówno od strony "merytorycznej", jak i psychologicznej. Rozmowa personelu medycznego z pacjentem o przebiegu operacji, mogącym wystąpić bólu pooperacyjnym czy powikłaniach, sprawia, że chory jest bardziej spokojny, nie odczuwa lęku, a jego późniejsze leczenie jest krótsze i skuteczniejsze.

Cechy osobowości chorego

Natężenie bólu pooperacyjnego w dużym stopniu zależy od samego pacjenta. Osoby neurotyczne, z poczuciem strachu, nieporadności czy samotności mogą odczuwać ból silniej i częściej. Duże znaczenie ma także lęk, który osłabia działanie analgetyków, przez co musi być podawany łącznie z anksjolitykami lub lekami uspokajającymi. Większe zapotrzebowanie na leki przeciwbólowe występuje również u chorych ze skłonnością do depresji.

Wiek

Ból pooperacyjny jest lepiej tolerowany przez osoby starsze niż młodsze. Przyczyną tego może być podwyższenie progu bólowego wraz zwiekiem.

Płeć

Na ból bardziej wrażliwe są kobiety, co jest spowodowane niższym progiem bólowym. Mimo to zgłaszają one mniejsze zapotrzebowanie na leki przeciwbólowe niż mężczyźni.

Kto decyduje o sposobie zwalczania bólu?

Aby wybrać odpowiedni sposób walki z bólem należy go najpierw właściwie ocenić. Bardzo silny ból będzie wymagał innego leczenia niż ból tego samego pochodzenia, ale o niewielkim natężeniu. Nasilenie i rodzaj bólu może być odmienny od tego, który odczuwają inni pacjenci, nawet jeśli przeszli taką samą operację.

Czasem trzeba skorzystać z dwóch lub więcej sposobów, by ulżyć w bólu.

Dlatego ważna jest aktywna współpraca lekarza z pacjentem, który zaproponuje optymalny i indywidualny dla pacjenta sposób leczenia bólu.

Gdzie się udać?

Poradnia Leczenia Bólu znajduje się w Onkolmed - Lcznicy Onkologicznej na Ursynowie, w której leczeniem pooperacyjnych zespołów bólowych zajmuje się doświadczony lek. med. Beata-Stypuła Ciuba.