Dowiedz się czym jest psychoterapia i kiedy ją stosować

Co to jest psychoterapia?

Psychoterapia we współczesnym języku potocznym, tak jak i kulturze, ma bardzo wiele różnych konotacji. Bywa rozumiana jako fenomen społeczny, współczesny odpowiednik magii w kulturach pierwotnych, postmodernistyczna forma sztuki. Także paramedyczne oddziaływania psychologiczne usprawniające funkcjonowanie człowieka, instrumentalna manipulacja służąca celom kontroli społecznej czy wreszcie rodzaj socjotechniki mającej przywrócić jednostkom lub całym grupom poczucie sensu życia i szczęścia.

Najczęściej psychoterapia jest definiowana jako metoda leczenia opierająca się na oddziaływaniach środkami psychologicznymi na osoby chore, cierpiące z powodu zaburzeń przeżywania i funkcjonowania uwarunkowanych psychospołecznie. Oddziaływania te, aby mogły być traktowane jako procedura medyczna i naukowa muszą być świadome i planowe. Jako takie podporządkowane są aktualnej wiedzy naukowej dotyczącej zarówno przyczyn powstawania poszczególnych symptomów i zaburzeń, jak i najefektywniejszych sposobów ich leczenia. Są prowadzone przez osobę –psychoterapeutę, posiadającą odpowiednie kwalifikacje w zakresie psychopatologii, psychiatrii i psychologii. W praktyce jest to lekarz lub psycholog posiadający, co najmniej pierwszy stopień specjalizacji zawodowej i certyfikat lub licencję psychoterapeutyczną. Dopuszcza się także możliwość prowadzenia psychoterapii pod nadzorem superwizora przez osoby będące w trakcie szkolenia prowadzącego do uzyskania certyfikatu lub licencji. Proces terapii zawsze odbywa się ramach wzajemnych relacji pacjenta i psychoterapeuty określanych mianem związku terapeutycznego.

Czemu służy psychoterapia?

Celem nadrzędnym tych oddziaływań jest usunięcie objawów zaburzeń psychicznych będących przyczyną cierpienia pacjenta oraz uruchomienie w jego psychice takich zmian, które pozwolą mu na lepszą adaptację społeczną i optymalny poziom funkcjonowania psychofizycznego. Szczegółowe cele terapii są każdorazowo formułowane dla indywidualnego pacjenta i wspólnie z nim ustalane. W trakcie trwania leczenia są stopniowo modyfikowane i uzupełniane adekwatnie do uzyskiwanych postępów i nowych możliwości pacjenta. Kierunek, tempo i rodzaj zmian muszą uwzględniać całość psychicznej, fizycznej i społecznej sytuacji chorego.

Ze względu na zasięg oddziaływań można wyróżnić następująca rodzaje celów ogólnych w psychoterapii:

  • usunięcie ostrego kryzysu
  • redukcja lub usunięcie objawów
  • wzmocnienie możliwości obronnych i integracyjnych pacjenta
  • rozwiązanie lub przekształcenie nieświadomych konfliktów
  • modyfikacja organizacji osobowości w kierunku dojrzałego funkcjonowania.

Powyższa hierarchia celów ma ścisłe powiązanie z proponowanymi w danej sytuacji formami psychoterapii, jej intensywnością oraz planowanym czasem trwania leczenia.
Formy psychoterapii to:

  • psychoterapia indywidualna
  • psychoterapia grupowa
  • psychoterapia pary (małżeńska)
  • psychoterapia rodzinna (systemowa).

Ze względu na warunki organizacyjne psychoterapia może być stosowana:

  • ambulatoryjnie (poradnia, gabinet prywatny)
  • w warunkach szpitalnych
  • w oddziale dziennym
  • w oddziale całodobowym
  • w warunkach hostelu lub domów dziennego pobytu
  • w sanatoriach.

Wreszcie ze względu na czas trwania psychoterapia bywa dzielona na krótko-, średnio- i długoterminową. Granice czasowe są płynne w zależności od poszczególnych form, podejść teoretycznych, przyjętej praktyki i zakresu świadczeń w ramach ubezpieczeń zdrowotnych.

Najnowsze standardy psychologicznych świadczeń zdrowotnych opracowane przez Polskie Towarzystwo Psychologiczne na zamówienie Ministerstwa Zdrowia i Opieki Społecznej w lipcu 1999 roku podają następujące granice czasowe i ilościowe:

  • psychoterapia indywidualna krótkoterminowa - do 20 sesji(każda sesja 60 min.), długoterminowa - do 120 sesji
  • psychoterapia grupowa (grupa do 12 osób): do 40 sesji (każda sesja 60-90 min),
  • psychoterapia rodzin: do 10 sesji o częstotliwości spotkań jedno na 3 tygodnie (każda sesja 90-120 min.)
  • psychoterapia małżeństw: do 10 sesji (każda sesja 60-90 min).

Tak rozumiana psychoterapia jest stosowana w leczeniu wielu różnych zaburzeń takich jak: nerwice, zaburzenia osobowości, psychozy (jako metoda wspomagająca farmakoterapię), uzależnienia, zaburzenia adaptacyjne, zaburzenia lękowe, niektóre postacie zaburzeń depresyjnych, zaburzenia odżywiania, choroby tzw. psychosomatyczne. Elementy psychoterapii są ważne w pomocy psychologicznej udzielanej osobom przeżywającym kryzysy życiowe, poddanym ostremu stresowi w wyniku nagłych wydarzeń czy nie radzącym sobie z aktualną sytuacja życiową.
W chwili obecnej współistnieje w medycynie i psychologii wiele różnych teorii wyjaśniających funkcjonowanie psychiczne człowieka i etiologię tych zaburzeń. Stąd istnieje kilka różnych podejść praktycznych i teoretycznych w obrębie psychoterapii. Najważniejsze z nich to podejście psychodynamiczne powiązane z psychoanalizą, podejście humanistyczno-egzystencjalne, podejście behawioralne, podejście poznawcze i podejście systemowe. W obrębie każdego z nich powstało wiele szkół, które wypracowały własne strategie leczenia, często w oparciu o dorobek innych. Powoduje to, że wiedzę o psychoterapii trudno jest usystematyzować, a niepodobna sprowadzić do jakiejś jednej koncepcji nadrzędnej. Tam gdzie istnieje wiele przyczyn choroby i wiele sposobów rozumienia człowieka tam też jest wiele sposobów pomagania i leczenia.

Jest wiele poradni gdzie można udać się na psychoterapię. W Onkolmed Lecznica Onkologiczna w mieście Warszawa działa Poradnia Zdrowia Psychicznego, w której są specjaliści mający bogate doświadczenie w psychoterapii.