Co to są polineuropatie i jak je rozpoznać i leczyć?

Co to jest polineuropatia?

Polineuropatie to określenie na zaburzenie funkcji wielu nerwów obwodowych - tych, które przekazują informacje pomiędzy ośrodkowym układem nerwowym (mózgiem) a poszczególnymi narządami. Jakie są przyczyny i objawy polineuropatii? Na czym polega leczenie?

Polineuropatia oznacza uszkodzenie obwodowego układu nerwowego i wszystkich klinicznych objawów jakie towarzyszą uszkodzeniu nerwu (upośledzenie czucia, mrowienie, drętwienie i inne). Dysfunkcja może dotyczyć wówczas nerwów obwodowych, splotów nerwowych i korzeni nerwowych.

  • Polineuropatia to symetryczne uszkodzenie wielu nerwów.
  • Neuropatia to uszkodzenie nerwu obwodowego.
  • Mononeuropatia to uszkodzenie pojedynczego nerwu.
  • Mnoga mononeuropatia to inaczej neuropatia wieloogniskowa – to niesymetryczne uszkodzenie wielu nerwów w różnych, oddalonych lokalizacjach.

Zmiany mogą pojawić się także w obrębie korzeni nerwów rdzeniowych. Stan taki określa się jako radikulopatię. Zmiany na poziomie korzeni nerwów i pni nerwowych występujące jednocześnie nazywamy poliradikuloneuropatią.

Do uszkodzenia nerwów może dojść w wyniku zwyrodnienia aksonalnego, czyli degeneracji samej komórki nerwowej (dochodzi tu do uszkodzenia ciała komórki nerwowej lub jej wypustki).

Drugim rodzajem uszkodzenia nerwów jest demielinizacja, którą jest zanik osłonek mielinowych wokół nerwu. Osłonka wokół komórki nerwowej pełni funkcję ochronną i izoluje impulsy elektryczne, jakie przesyłane są pomiędzy komórkami nerwowymi.

Oba procesy mogą występować razem, a ich manifestacją są zaburzenia przewodzenia impulsów nerwowych w postaci zaburzeń czucia, poruszania się lub dysfunkcji autonomicznych.

Polinoneuropatia - rodzaje i przyczyny polineuropatii

Wyróżniany różne rodzaje polineuropatii, do których należą:

  • polineuropatia cukrzycowa
  • polineuropatia ciążowa
  • polineuropatia dziedziczna
  • polineuropatia alkoholowa
  • polineuropatia uwarunkowana immunologicznie
  • polineuropatia w chorobach zapalnych naczyń krwionośnych
  • polineuropatia toksyczna i polekowa.

Geneza tej choroby jest zróżnicowana, a wśród jej głównych przyczyn wymienia się:

  • wpływ działania toksyn, szczególnie tych znajdujących się w alkoholu. Nie jest przypadkiem, że polineuropatie bardzo często rozwijają się u alkoholików
  • niedobór witaminy B12 (inne nazwy to cyjanokobalamina, kobalamina)
  • choroby autoimmunologiczne (np. choroby tarczycy, choroby układowe tkanki łącznej, choroby neurologiczne, itp.)
  • cukrzycę
  • wpływ czynników genetycznych (tzw. polineuropatia rodzinna).

Polineuropatia – objawy neuropatii

Nerw obwodowy składa się z różnych rodzajów włókien, które są odpowiedzialne m.in za przewodzenie bodźców czuciowych (włókna czuciowe) lub ruchowych (włókna ruchowe). W większości polineuropatii zajęte są zarówno włókna ruchowe, jak i czuciowe, ale w różnej proporcji - tzn. w niektórych polineuropatiach dominuje uszkodzenie włókien czuciowych, a w innych ruchowych. Gdy uszkodzone są włókna czuciowe, występują takie objawy, jak: upośledzenie czucia, drętwienie, mrowienie, cierpnięcie kończyn (tzw. parestezje), ból, nadwrażliwość na dotyk, nadwrażliwość na ból, odczuwanie bodźców dotykowych jako bolesnych. Zaburzenia czucia w większości polineuropatii dotyczą przede wszystkim stóp i dłoni, taki rozkład zaburzeń czucia określa się mianem „skarpetek i rękawiczek”. W przypadku uszkodzenia włókien ruchowych pojawiają się: osłabienie siły mięśniowej kończyn (niedowład zwykle dotyczy przede wszystkim stóp i podudzi - np. może wystąpić opadanie lub podwijanie się stóp przy chodzeniu, w dalszej kolejności osłabienie rąk), niezgrabność ruchowa, zaburzenia chodu, skurcze mięśni. W niektórych polineuropatiach uszkodzone są też włókna nerwowe autonomiczne, czyli odpowiedzialne za unerwienie narządów. Wtedy mogą wystąpić następujące objawy: zawroty głowy i zasłabnięcia przy gwałtownym wstawaniu z pozycji leżącej, omdlenia, zaburzenia rytmu serca, biegunki lub zaparcia, zaburzenia funkcji seksualnych, zaburzenia oddawania moczu, zaburzenia potliwości.

Polineuropatia - diagnoza

W przypadku podejrzenia polineuropatii wykonuj się elektromiografię (EMG) oraz elektroneurografię (ENG).

Polineuropatia - leczenie

Podstawą jest leczenie choroby, która doprowadził do polineuropatii. Na przykład, w przypadku cukrzycy należy stosować insulinę (lub inne leki przeciwcukrzycowe) i odpowiedni styl życia (w tym właściwą dietę).

Ponadto podaje się witaminy (zwłaszcza z grupy B) preparaty stymulujące, usprawniające  krążenie obwodowe.

Pomocne są także ćwiczenia, masaże i fizykoterapia.

Osobom cierpiącym na polineuropatie możemy polecić bardzo dobrego i cenionego neurologa i dużym doświadczeniem, który przyjmuje w Poradni Neurologicznej w Onkolmed Lecznica Onkologiczna, która mieści się w mieście Warszawa.